Epekto ng Pandemya (4)
Narito ang ikaapat na bahagi ng aking timeline na tumatalakay sa paglaganap ng virus sa Pilipinas.
2020, January 30
Isang babaeng may edad tatlumpu't walo ang kinumpirma ng DOH na positibo sa virus kung saan ay nagtungo ito mula Wuhan patungong Pilipinas. Dito na iminungkahi ni Duque na pagbawalan muna ang mga biyahe mula China papasok sa Pilipinas na taliwas sa kanyang naunang pahayag.
Samantala, itinaas sa antas ng WHO ang virus na ito bilang isang "public health emergency of international concern" (PHEIC); ang pang-anim na pangyayari mula noong 2009. Sa panahong ito ay umabot na sa 7700 ang positibo habang 170 na ang nasawi. Habang 80 naman ang kunpirmadong kaso sa ibang bansa bukod sa naitala sa China.
Opinyon:
*Pakiramdam ko ay masyadong naging kampante ang ating pamahalaan at ang ating kagawaran ng kalusugan sa pangyayaring ito. Masyadong naging maluwag ang mga patakaran sa pagpasok ng mga dayuhan. Maaaring ito ay dahil sa pinagbabatayan nila ang anunsyo ng international organization kung kaya pakiramdam ko ay nahuli ang mga babala. Bilang isang mahirap na bansa, dapat ay mas doble ang ating pag-iingat sa mga ganitong pangyayari dahil wala tayong resources at pondo para ilaan sa mga ganitong sakuna. O magkakaroon naman kung uutang na naman tayo sa ibang bansa.*
2020, January 31
Sa panahong ito ay ipinag-utos na ni Pangulong Duterte na pagbawalan muna ang mga flights mula Hubei province at iba pang lugar na mataad ang kaso ng virus. Kumilos na din ang PAL at Cebu Pacific upang magsagawa ng disinfection program sa mga eroplano, maglagay ng thermal scanner sa mga paliparan at magpakalat ng impormasyon ukol sa virus. Samantala ay ipinag-utos ng lokal na pamahalaan ng Iloilo sa Cebu Pacific na ikansela ang mga flights mula Hongkong na magtutungo naman sa Iloilo International Airport.
Opinyon:
*Tama ang ginawa ng mga ahensya na maghigpit at magkansela ng mga biyahe na papasok sa Pilipinas. Subalit huli na. Pakiramdam ko ay dahil wala pa naman tayong isinasagawang testing ay nakapasok na ang virus sa ating bansa at marami na ang carrier dito. Mahirap labanan ang virus kung ito ay kumalat na at di na natin alam kung sinu-sino ang dapat itest lalo at kulang tayo sa mga testing equipment dahil nga sa kawalan ng pondo.*
2020, February 1
Samantala ay sumunod na din ang Air Asia na magkansela ng mga flight simula Manila papuntang Hongkong, Macau at China na epektibo hanggang unang araw ng Marso.
Opinyon:
*Tama ang hakbang na huwag payagan na makalabas pa ng bansa ang ating mga OFW. Sapagkat mahirap magkasakit kung malayo ka sa pamilya. Gayunpaman, dapat ay pagtuunan ng pansib ng gobyerno ang pagbibigay ng ayuda sa mga itinuturing nating bayani.*
2020, February 2
Samantala, kinumpirma ang unang kaso ng pagkamatay sa labas ng China kung saan sa Pilipinas ito binawian ng buhay. Ito ang "Patient 2" o ang ang ikalawang nagpositibo sa Pilipinas. Kasama nito na nagbiyahe ang babaeng unang nagpositibo sa ating bansa. 24 naman ang PUI na nagkaroon ng contact sa mga positibo ang nagnegatibo sa testing.
Opinyon:
*Mahirap malaman kung sinu-sino ang mga PUI at noong panahong ito kung tama ang pagkakatanda ko ay itetest ka lamang kung ikaw ay may sintomas. Subalit napag-alamang may mga taong "asymptomatic" o yung hindi makikitaan ng sintomas ng virus kahit positibo na ito.*
Habang palalim ng palalim ang aking artikulo ay marami din akong natututunan sapagkat nagbabalik ang mga alaala sa akin sa kung paano tayo mamuhay bago pa lumala ang sitwasyon. Kung gaano natin hindi sineryoso ang ganitong bagay. Sana ay itanim natin sa ating mga isip na mainam ang handa sa lahat ng panahon. Mainam ang nagtatabi ng kaunti upang kapag may mga sakuna ay may madudukot tayo.
Epekto ng Pandemya(3)
Ito ang pagpapatuloy ng ating timeline sa kung paano nagsimula at kumlat ang pandemyang ito sa ating bansa.
2020, January 23
Sa panahong ito ay umaksyon na ang Manila International Airport Authority (MIAA) na siguruhing magkaroon ng mga hand sanitizers at alcohol pati na rin mga “sanitizing quarantine area” sa mga pangunahing paliparan sa ating bansa partikular na sa NAIA. Nagkaroon na din ng mga thermal scanners kung saan ay nakikita ang temperatura ng katawan nang lahat ng mga dumadaan dito galing sa iba’t ibang panig ng mundo.
Opinyon:
*Masasabi ko na hindi nagkaroon ng pagpipigil sa mga flights galing sa ibang bansa partikular na sa China kung saan nagsimula ang kaso ng COVID-19. Habang patuloy sa pagtaas ang kaso sa mga karatig-bansa ay nananatiling mapagmatyag ang mga ahensya ng gobyerno. Subalit sa tingin ko may mas magagawa pa sana para mapigil ang mabilisang pagkalat nito kung una pa lang ay nilimitahan na ang flights na mga papasok ng bansa na galing sa mga lugar na may mataas na kaso ng virus.*
2020, January 24-25, 28
Isang limang taong gulang na bata sa Cebu na nanggaling sa Wuhan ang nagnegatibo sa virus na ito ayon sa DOH. Ito ang tinatawag na PUI o “patient under investigation”. Sinuspinde na din ng Civil Aeronautics Board (CAB) ang mga flights galing Wuhan China na papasok sa bansa. Pinauwi din ang walumpung Tsinong turista na plano sanang bumisita sa Boracay.Samantala ay pansamantalang ipinatigil muna ang pag bibigay ng visa sa mga manggagaling sa probinsya ng Hubei. Ipinag-utos na din ng Department of Foreign Affairs (DFA) ang pagpapauwi sa mga OFW na nasa Hubei .
Opinyon:
*Pabor naman ako sa pagsuspinde ng mga flights galing Wuhan subalit may mga kaso na din sa ibang bansa na lubhang nakakabahala sapagkat hindi natin alam kung sino ang magdadala ng sakit o tinatawag na “carrier”. Dahil hindi pa naman uso ang testing nitong panahong ito ay naiisip ko na baka nasa bansa na natin ang sakit at hindi lang natin nalalaman. Sa napakaraming Chinese na labas pasok ay hindi malayong tama ang aking palagay.*
2020, January 29
Samantala, sinagot ni DOH secretary Duque ang ilang suhestyon na pigilan ang pagpapasok ng mga Tsino sa bansa. Sinabi niya na “unfair” kung mga Tsino lang ang pagbabawalan na makapagbiyahe dito sa Pilipinas. Inanunsyo din ng kagawaran na may kapasidad na tayong magsagawa ng testing at hindi na kailangan pang dalhin sa Australia upang iberipika. Samantala, isang lalaki na PUI ang namatay dahil sa “pneumonia”.
Opinyon:
*Wala akong masabi sa panahong ito. Hati ang aking opinyon. Una ay alam ko na napakaluwag ng gobyerno sa China. Ikalawa ay may punto ang kagawaran na hindi na lang sa China may kaso. Ang sa akin ay sana, wala munang international flights ang pinayagang makapasok sa bansa maliban na lang kung ito ay mga OFW. Sa gayon ay mas malilimitahan natin ang imbestigasyon sa kung sino pa ang nahawa o maaaring makahawa. Mas magiging madali ang tracing at magkakaroon ng target areas kung saan lamang may kasong naitala.*
Ipagpapatuloy ko sa susunod na artikulo ang timeline sa pagkalat ng epidemya sa bansa. Ikaw, anong pinagkakaabalahan mo noong panahong iyan? Siguro ay abala ka sa trabaho mo sa opisina o kaya naman ay naghahanap ka ng lugar na pwedeng puntahan sa darating na summer. Kaso natapos na ang summer na hindi man lang tayo nakatikim ng vitamin sea. Nakakalungkot.
Epekto ng Pandemya(2)
Susubukan kong isa-isahin ang bawat pangyayari kung paano nga ba nagsimula ang pandemya sa ating bansa.
2019, December 31
Nang nagsimula ang China na mag imbestiga sa kumakalat na "pneumonia like disease" sa Wuhan kung saan ay 27 na indibidwal ang naapektuhan nito. Dito na nagsimula na maging alerto ang mga hospital sa China na manmanan ang bawat kaso na maaaring maadmit sa iba't-ibang hospital sa Wuhan at sa mga karataing na lugar.
Opinyon:
*Bilang isang mahilig magbasa ng balita sa ibang bansa, nalaman ko na ito nang maaga. Subalit hindi pa ganoon ang ang aking pagkabahala. Mas inisip ko ang magiging epekto nito sa "crypto industry" kung saan ang namumuhunan.*
2020, January 5
Araw-araw ay tumataas ang bilang ng mga nagkakasakit at hindi lang sa China kundi pati na rin sa ibang mga bansa. Naging mahigpit ang mag paliparan sa pagpapapasok ng mga Tsino. Dahil dito nagpahayag na din ang DOH na maging mapanuri dahil hindi aniya biro ang sakit na ito.
Opinyon:
*Hindi maikakaila na malapit ang relasyon ng ating kasulukuyang administrasyon sa China. Subalit sa aking pagsusuri, wala pa din naman pagbabago sa pagpapapasok ng mga banyaga sa ating mga paliparan. Bago pa pumutok ang balita sa pandemya ay laganap na ang mga Tsino sa ating bansa dahil sa POGO industry. Malaki ang ibinabayad na buwis ng industriyang ito kung kaya't masasabi ko na maluwag ang pamahalaan pagdating sa iregularidad na nababalitaan natin dito.*
2020, January 9
Kinumpirma mula mismo sa World health Organization(WHO) na ito ay isang strain ng "coronavirus" na kahalintulad ng SARS. Sa panahong ito ay 59 na ang kumpirmadong kaso at pito dito ay malala pa, subalit wala pa din naitatalang nasawi. Habang nananatiling sarado simula pa Enero 1 ang mga pamilihan sa Wuhan dahil na rin sa pang iingat na baka mas marami pa ang maapektuhan ng virus na ito.
Opinyon:
*Hindi pa din masyadong ramdam ang balitang ito sa Pilipinas. Masyado tayong naging kalma at hindi napaghandaan ang mga hindi natin inasahan. May mga kakilala ako na nagsipag-alisan sa kani-kanilang hanapbuhay upang maghanap ng kumpanyang nag aalok ng mas mataas na benepisyo.*
2020, January 16
Kumalat na pati sa mga karating-bansa kagaya ng Japan at Thailand ang nasabing sakit. Tatlong kaso ang naitala sa parehong bansa na pawang bumisita lahat sa Wuhan. Samantala, umabot na sa halos 1700 na kaso ang naitala sa Wuhan na malayo sa naunang bilang na 45.
Opinyon:
*Ito ay lubos na nakakabahala sa akin sapagkat Japan ang base ng aming industriya. Kapag napatigil ang operasyon sa Japan ay malaki ang posibilidad na matigil din ang aming operasyon. At maaari pang magkaroon ng pagbabawas ng mga empleyado. Naglabas na din ng balita ang aming opisina na maging maingat sa araw araw na papasok kami sa opisina. Huwag makihalubilo sa mga tao sa labas at iwasan muna ang mga matataong lugar.*
Aking ipagpapatuloy ang timeline na ito sa susunod na post ko. Ang opinyon ko ay hango lamang sa aking pansariling pananaw at hindi naaapektuhan nang kahit anong kulay ng pulitika. Sana habang binabasa mo ito ay maisip mo kung ano ang mga ginawa mo noong panahon na wala pa ang COVID sa Pilipinas. May pinagsisisihan ka ba na hindi mo nagawa? May mga desisyon ka ba sa tingin mo ay mali? May mga lakad ka ba na hindi natuloy? Ano ang nararamdaman mo ngayon?
Pinagkunan: Rappler at Medical News Today
Epekto ng Pandemya
Masasabi ko na isa pa din ako sa may maayos na kalagayan ngayong panahong ito. Nakakakain pa din nang maayos, may trabaho pa din at ang pinaka importante ay walang nagkakasakit sa pamilya ko. Subalit ramdam ko pa din ang hirap ng sitwasyon na kinakaharap natin ngayon. Nakakarindi na ang balitang nababasa at naririnig natin sa radyo at telebisyon na wari ko ay paulit- ulit na lamang.
Bilang isang ordinaryong mamamayan, maigi na ang akong nagagawang tulong sa pamamagitan ng hindi paglabas at pagsunod sa alituntunin ng aming barangay. Sa paraang ito, ay nakakatulong ako upang hindi na kumalat pa ang virus na ito. Nakakalungkot nga lamang isipin na may ibang kababayan tayo na hindi natin masisisi na maghanap ng ipantatawid gutom araw araw. Sino ba ang dapat sisihin sa ganitong sitwasyon? Kanino ba ang pagkukulang?
Sa susunod ay pipilitin kong talakayin ang timeline kung paano nga ba nagsimula ang pandemyang ito sa ating bansa at ano ang mga naging aksyon ng gobyerno sa kasalukuyan. Nililinawa ko lamang na ito ay hindi politikal na artikulo, bagkus ay paglilinaw sa kasalukuyang sitwasyon natin ngayon bilang simpleng manggagawa.
Walang Talent
Wala naman akong talento sa pagsulat. Hindi ko alam paano ko sisimulan, ano ba ang dapat sabihin at sino dapat magbasa ng mga maiisulat ko. Wala din ako hilig magsulat. Pero may naisip ako na magandang isulat. Isang kwento. Maaaring sumalamin sa buhay ng tao o may pagkakahawig sa sariling karanasan. Siguro nga masarap talagang gumawa ng kwento lalo na kung isasalaysay mo ay mga karanasang hindi natin makakalimutan. Kaso nakakatakot. Paano kung hindi magustuhan? O walang magbasa? O walang interesado? Paano ba ako dapat magsisimula? Kakayanin kaya ng mga kagaya ko na nawalan na nang hilig sa pagsulat? Sana suportahan ninyo kaming mga bago. Para ganahan kami magsulat araw araw. Salamat po.
@marvinbelen22
