@Scorp 31 July 2021 more from that month

MEZOPOTAMYA UYGARLIĞI DÜNYAYI NASIL DEĞİŞTİRDİ Çoğu akademisyen eski Sümerlerin tarihin en erken gelişmiş medeniyeti olduklarını kabul ediyor. Mezopotamya bu nedenle medeniyetin beşiği olarak nitelendirilir, ancak Sümerler dünyayı tam olarak nasıl değiştirdi konusuna değinelim. Eski insanlar Sümer medeniyetinin doğuşundan çok önce sanata aşinaydılar ve ayrıca MÖ 8.000 civarında tarım da yaptılar ancak Mezopotamya'nın gücü Sümerlerin insan kültürünün birçok yönünü alıp onları bugün medeniyet dediğimiz şeye dönüştürmesiydi Eski Sümerler, bugün modern Irak olan Dicle ve Fırat Nehirleri'nin alt kısımlarının taşkın ovalarında ortaya çıkmıştır. Sümerler kesinlikle gezegenimizdeki ilk insanlar değildi, ama birçok uzmanlık alanında ilk insanlardı Özellike bunu yazdım çünkü çoğu insan sümerleri ilk insan sayıyor. Eski Sümerlere neler borçlu olduğumuzu anlamak için, bugün kullandığımız bazı nesnelere ve teknolojilere bakmak gerekiyor. “Mezopotamya, bize bir çok ilki veren kültürdür:ilk krallık, ilk imparatorluk, ilk şehir devletleri, ilk demokrasi, ilk otokrasi; ilk yazı ilk eğitim, ilk kanun yapma, sanat ve edebiyata öncülük.... ” “Tarihçiler, arkeologlar, kültürel antropologlar ve jeologlar, Sümerlilerin büyüleyici yaşamları hakkında gittikçe daha fazla bilgi toplayıp yeni bilgileri bizlere sundukça geçmiş hakkındaki fikirlerimiz de değişiyor. Mezopotamya uygarlığını aydınlatan kaynaklar arasında binlerce kil tablet, yazıtlar, mimari kalıntılar, tuğla kalıp, alet, sütun, heykel, sanat, metal, steller ve silindirler bulunmaktadır. ” “5000 yıldan uzun bir süre önce, Mezopotamya'da yaşayan insanlar farklı türde bilgileri kaydetmek ve iletmek için bir yazı biçimi geliştirdiler. İlk yazıyı mahsulleri ve vergileri kaydetmek için kullandılar İlk çivi yazısı basit çentikler şeklindeydi Daha sonra tabletleri kullanan Sümerler, bugünkü yazmaya benzer bir yazı geliştirdi. Başlangıçta 1.000 karakter kullandılar, daha sonra ise bunu daha sistemli hale getirmek için 400 karaktere indirdiler MÖ 2.500 yıllarında Sümer yazı sistemi çok daha gelişmiş oldu. Artık mahsuller ve vergilerle ilgili bilgiler haricinde korku, öfke veya umut gibi duyguları da yazı ile ifade etmeye başladılar Mezopotamya'daki ahlaki sisteme gelince; Çoğu eski toplumda olduğu gibi, rahipler o zamanda da büyük saygı görmüştür. Tanrılarla iletişim kurma kabiliyetine sahip olduklarını iddia eden rahipler sosyal hiyerarşinin tepesindeki yerlerini aldıkları gibi bir ruhban sınıfının oluşmasına da yol açmışlardır Bugün en ünlü antik hukuk kuralları Orta Mezopotamya'da ( Irak) MÖ 1792'den 1750'ye kadar hüküm süren Babil hanedanının altıncı kralı olan Hammurabi Yasasıdır. Bazen şunu unutuyoruz Babil kralının en eski ve en kadim hukuk kurallarını oluşturduğunu sanıyoruz.Halbuki Hammurabi Yasaları hazırlarken MÖ 1900 Lipit-Ishtar kanunlarından faydalanmıştı. Sümer kralı Ur-Nammu da , zayıfları güçlülerden korumak için kanunlar yapmıştı Bazıları Mezopotamya'da paranın varlığından şüphe duyuyor, ama vardı. “4500 yıl boyunca insan hayatı yine parayla kontrol edildi . Eski zamanlardan beri para, nadir bulunan kabuklar, değersiz demir parçaları küçük yaylar veya damgalı değerli metal parçalar olup olmadığına bakılmaksızın para olarak kullanılarak insanların yaşamlarında merkezi bir rol oynamıştır. ” Mezopotamyalılar 60 tabanlı bir sayı sistemi geliştirdiler Bu sayı sistemi günümüzde de, denizcilik ve astronomi de kullanılmaktadır. onlar sayıları 60 ve 60 ın kuvvetlerine göre basamaklandırmaktadırlar. Bu sayı sisteminin en önemli özelliği basamaklı, yani konumlu, bir sayı sistemi olmasıdır. Saatin 60 dakika, günün 24 saat ve dairenin 360 dereceye bölünmüş olması bize bu sayı sisteminden kalan miraslardan sadece bir kaçıdır. Mezopotamyalıların 60 tabanlı bir sayı sistemi seçmiş olmalarının nedeni bilinmemektedir. Bu konuda ileri sürülen belli-başlı üç görüş ya da varsayım şunlardır: 1). 60 sayısının 2,3,4,5,6,10,12,20,30 gibi çok sayıda bölenleri olması onu günlük hayatta çok kullanışlı kılıyordu; bu nedenle 60 tabanlı bir sayı sistemi seçmişlerdir. 2). 60 tabanlı sayı sisteminin seçiminden önce, o bölgede 10 ve 12 tabanlı sayı sistemlerini kullanan medeniyetler olmuştur. Daha sonra gelen bir medeniyet, daha önceki ölçü birimleriyle uyum sağlamak için, 10 ile 12 nin en küçük ortak katı olan 60 ‘ı sayı sistemlerinin tabanı olarak almışlardır. 3). 60 tabanlı sayı sisteminin seçimi, bir eldeki, baş parmak hariç, dört parmakta bulunan üç eklem yerini o zamanın insanları sayı saymak için kullanıyorlardı; 4 parmakta 12 eklem yeri olduğu ve bir elde de beş parmak olduğu için bu iki sayının çarpımı olan 60 ‘ ı sayı sistemlerinin tabanı olarak almışlardır. Bu konuda görüşler bunlardır. Eğer bir gün 60 sayısının niçin seçildiğini izah eden bir tablet bulunursa o zaman gerçek anlaşılacaktır. Ayrıca, her biri ortalama 29.5 gün olan 12 aydan oluşan bir ay takvimi kullandılar. Tekerleğin icadının Tunç Çağı'nın sonlarında MÖ 3.500 olduğu söyleniyor Tarihçiler farklı medeniyetlerin tekerleği aynı anda bağımsız olarak kullanmaya başladığını düşünüyorlar. Antik Sümerlerin tekerleği ilk kez kullandıklarını kesin olarak söyleyemeyiz, ancak arkeolojik kanıtlara dayanarak, tekerleğin en eski örneğinin Mezopotamya'dan geldiğini de biliyoruz Eski Sümerler, bugün bir medeniyet olarak tanımlanan şeyin temelini oluşturdular. Buluşları kendilerinden sonraki medeniyetlere ilham verdi ve “Eski Orta Doğu'nun bütününü, Mısır, Yunanistan, Roma, Etiyopya ve belki daha fazla medeniyeti etkilediler “ Yenilikçi, yaratıcı insanlardı ve ilginç bir şekilde, günlük yaşamlarının hem olumlu hem de olumsuz yönlerinde günümüz toplumlarıyla bile paralellikleri vardı. ” Dolayısıyla, tarihçilerin ve arkeologların Mezopotamya'yı medeniyetin beşiği olarak tanımlamaları kesinlikle sebepsiz değildir. Yazan: Filiz Akın